[edytuj] Dzisiejszy dzień

20 marca jest 79. (w latach przestępnych 80.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 286 dni.

[edytuj] Święta

• imieniny obchodzą: Aleksander, Aleksandra, Ambroży, Anatol, Bogusław, Cyriaka, Ermegarda, Eufemia, Fotyna, Hipolit, Irmegarda, Józefa, Klaudia, Klemens, Kutbert, Matrona, Maurycy, Nicetas, Patrycja, Rafał, Wincenty i Wulfram.
• Tunezja – Święto Niepodległości
• międzynarodowe:
  • Dzień bez Mięsa^[1], (ang. Meatout,od 1985^[2])
  • Międzynarodowy Dzień Astrologii
  • Międzynarodowy Dzień Frankofonii^[3] (głównie kraje francuskojęzyczne)
• Polska – Święto Uniwersytetu Gdańskiego
• wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą^[4],^[5]:
  • św. Aleksandra (męczennica chrześcijańska)

[edytuj] Wydarzenia z kraju

Kotwica, Znak Polski Walczącej

• 1440 – w Trokach został zamordowany wielki książę litewski Zygmunt Kiejstutowicz.
• 1767 – przy wsparciu wojska rosyjskiego zostały zawiązane konfederacja słucka i konfederacja toruńska.
• 1848 – w Poznaniu utworzono Komitet Narodowy Polski.
• 1859 – w Teatrze Wielkim w Warszawie po raz pierwszy w Polsce wystawiono operetkę.
• 1919 – stanowisko szefa Sekcji Marynarki przy Ministerstwie Spraw Wojskowych objął gen. ppor. mar. Kazimierz Porębski.
• 1921 – na Górnym Śląsku odbył się plebiscyt.
• 1937 – rozpoczęto budowę miasta i huty Stalowa Wola.
• 1942 – na murach Warszawy pojawił się Znak Polski Walczącej.
• 1942 – w Zgierzu Niemcy dokonali publicznej egzekucji 100 Polaków, a 300 wywieźli do obozów koncentracyjnych.
• 1948 – utworzono Akademię Lekarską w Bytomiu, obecnie Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach i Akademię Lekarską w Szczecinie, obecnie Pomorska Akademia Medyczna.
• 1950 – utworzono Fundusz Kościelny.
• 1950 – zniesiono samorząd terytorialny, tworząc w jego miejsce Rady Narodowe.
• 1951 – Stanisław Skrzeszewski został ministrem spraw zagranicznych.
• 1956 – I sekretarzem KC PZPR został Edward Ochab.
• 1957 – rozpoczęto produkcję Syreny, pierwszego samochodu całkowicie polskiej konstrukcji.
• 1968 – lawina w Białym Jarze zabiła 19 osób.
• 1970 – utworzono Uniwersytet Gdański.
• 1976 – w Stoczni Gdańskiej zwodowano pierwszy zbudowany w Polsce kontenerowiec.
• 1982 – rozwiązano Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich i powołano w jego miejsce Stowarzyszenia Dziennikarzy PRL.
• 1986 – w nocy skradziono relikwiarz św. Wojciecha z katedry gnieźnieńskiej.
• 1998 – premiera filmu Demony wojny wg Goi.
• 2003 – w Warszawie policja rozbiła pokojową demonstrację przeciwko atakowi na Irak, zatrzymując ok. 30 osób.

[edytuj] Wydarzenia ze świata

• 1413 – Henryk V Lancaster został królem Anglii.
• 1600 – Szwecja: dokonano egzekucji 5 stronników Zygmunta III Wazy (krwawa łaźnia w Linköping).
• 1602 – utworzono Holenderską Kompanię Wschodnioindyjską.
• 1786 – król Gustaw III założył Akademię Szwedzką.
• 1814 – rozpoczęła się bitwa pod Arcis-sur-Aube, między armią napoleońską i austriacką.
• 1815 – Napoleon Bonaparte przybył do Paryża po ucieczce z Elby (100 dni Napoleona).
• 1848 – król Bawarii, Ludwik I Wittelsbach, abdykował na rzecz swego syna, Maksymiliana II.
• 1852 – w wydaniu książkowym ukazała się Chata wuja Toma.
• 1861 – ponad 5 tys. osób zginęło w zniszczonym przez trzęsienie ziemi argentyńskim mieście Mendoza.
• 1883 – w Paryżu została podpisana Międzynarodowa Konwencja o Ochronie Własności Przemysłowej.
• 1890 – Leo von Caprivi został kanclerzem Niemiec.
• 1890 – został założony klub piłkarski Servette Genewa.
• 1916 – Albert Einstein opublikował ogólną teorię względności.
• 1933 – powstał pierwszy niemiecki obóz koncentracyjny w Dachau.
• 1935 – odbył się pierwszy lot amerykańskiego myśliwca Grumman F3F.
• 1945 – II wojna światowa: wojska brytyjskie wyzwoliły Mandalay w Birmie.
• 1948 – ZSRR opuścił Sojuszniczą Radę Kontroli Niemiec.
• 1952 – Senat Stanów Zjednoczonych ratyfikował układ pokojowy z Japonią.
• 1952 – w Holandii rozpoczęły się negocjacje między Izraelem a RFN, w sprawie wypłaty odszkodowań za Holocaust.
• 1956 – Tunezja uzyskała niepodległość (od Francji).
• 1969 – John Lennon poślubił Yoko Ono.
• 1972 – premiera filmu Solaris.
• 1978 – Krystyna Chojnowska-Liskiewicz jako pierwsza kobieta opłynęła samotnie jachtem Ziemię.
• 1986 – Jacques Chirac został drugi raz premierem Francji.
• 1986 - w górach Cairngorm w Szkocji porywy wiatru osiągnęły 278 km/h - największą prędkość w całej historii pomiarów meteorologicznych w Wielkiej Brytanii.
• 1987 – Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków dopuściła do stosowania lek zwalczający wirusa HIV – AZT.
• 1990 – premier Tadeusz Mazowiecki rozpoczął wizytę w USA.
• 1990 - seria tornad przeszła nad przedmieściami miasta Welkom w RPA Zniszczeniu uległo 4 tys. domów.
• 1991 – po remisie 2:2 w Genui z Sampdorią, Legia Warszawa awansowała do półfinału Pucharu Zdobywców Pucharów.
• 1992 – premiera filmu Nagi instynkt.
• 1993 – w zamachu bombowym IRA w angielskim Warrington zginęło dwoje dzieci, a ponad 50 osób zostało rannych.
• 1995 – sekta Aum Shinrikyo dokonała zamachu w tokijskim metrze.
• 2000 – papież Jan Paweł II odwiedził sanktuarium na Górze Nebo w Jordanii.
• 2003 – rozpoczęła się druga wojna w Zatoce Perskiej.
• 2005 – na skoczni w Planicy norweski skoczek Bjørn Einar Romøren ustanowił rekord w długości skoku – 239 m.
• 2006 – w północno-wschodnie wybrzeże Australii (Queensland) uderzył cyklon Larry. Najbardziej ucierpiało miasteczko Innifaill leżące niedaleko miasta Cairns. Ok. 22 osób zostało rannych.
• 2007 – został ogłoszony wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Alicji Tysiąc.

[edytuj] Urodzili się

•    43 p.n.e. – Owidiusz, rzymski poeta (zm. 17)
• 1142 – Malcolm IV, król Szkocji (zm. 1165)
• 1680 – Emanuele d'Astorga, hiszpański kompozytor pochodzenia włoskiego (zm. 1757)
• 1725 – Abdulhamid I, sułtan Turcji (zm. 1789)
• 1737 – Buddha Yodfa Chulalok, król Tajlandii (zm. 1809)
• 1743 – Tymoteusz Gorzeński, polski duchowny katolicki, arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski (zm. 1825)
• 1770 – Friedrich Hölderlin, niemiecki poeta (zm. 1843)
• 1811 – Napoleon II Bonaparte, król Rzymu, książę Reichstadt, cesarz Francuzów (zm. 1832)
• 1828 – Henryk Ibsen, norweski dramaturg (zm. 1906)
• 1836 – Edward Poynter, brytyjski malarz (zm. 1919)
• 1877 – Stanisław Antoni Mueller, polski pisarz (zm. 1944)
• 1878 – Józef Jedlicz, polski pisarz, publicysta (zm. 1955)
• 1881 – Eugène Schueller, francuski chemik, założyciel L'Oréal (zm. 1957)
• 1882 – René Coty, francuski polityk, prezydent Francji (zm. 1962)
• 1890 – Beniamino Gigli, włoski śpiewak operowy (tenor) (zm. 1957)
• 1891 – Edmund Goulding, brytyjski reżyser filmowy (zm. 1959)
• 1895 – August Emil Fieldorf, polski generał (zm. 1953)
• 1897 – Ruby Muhammad, amerykańska działaczka religijna
• 1901 – Adam Vetulani, polski historyk prawa, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1976)
• 1902 – Antoni Piędel, polski żołnierz, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, więzień łagrów (zm. 2008)
• 1904 – Jerzy Block, polski aktor (zm. 1996)
• 1904 – Burrhus Frederic Skinner, amerykański psycholog (zm. 1990)
• 1905 – Wiera Panowa, rosyjska pisarka (zm. 1973)
• 1908 – Sir Michael Redgrave, brytyjski aktor (zm. 1985)
• 1911 – Alfonso Garcia Robles, meksykański polityk, minister spraw zagranicznych, laureat Nagrody Nobla (zm. 1991)
• 1912 – Janusz Paluszkiewicz, polski aktor (zm. 1990)
• 1915 – Światosław Richter, rosyjski pianista (zm. 1997)
• 1916 – Pierre Messmer, francuski polityk (zm. 2007)
• 1920 – Ndrek Prela, albański aktor
• 1920 – Zbigniew Stolarek, polski reportażysta, tłumacz literatury pięknej, poeta, redaktor książek (zm. 1988)
• 1922 – Stanisława Grabska, polska teolog, publicystka, plastyk (zm. 2008)
• 1922 – Carl Reiner, amerykański aktor
• 1922 – Kyoyuki Terada, japoński wojskowy, mistrz sztuk walki: aikido, kendo i judo (zm. 2009)
• 1923 – Stanisław Nalaskowski, polski pedagog (zm. 2007)
• 1924 – Jozef Króner, słowacki aktor (zm. 1998)
• 1925 – John Ehrlichman, amerykański polityk, pisarz (zm. 1999)
• 1925 – Yukio Kudo, japoński poeta (zm. 2008)
• 1927 – Bogusław Stachura, polski generał dywizji MO, szef Służby Bezpieczeństwa PRL (zm. 2008)
• 1930 – Ludwik Pak, polski aktor (zm. 1988)
• 1932 – Ryszard Kotys, polski aktor
• 1933 – Otar Cziładze, gruziński pisarz
• 1933 – Henryk Muszyński, polski duchowny katolicki, Arcybiskup Metropolita Gnieźnieński Prymas Polski
• 1934 – Frank Capra Jr, amerykański producent filmowy (zm. 2007)
• 1937 – Krzysztof Kowalewski, polski aktor
• 1937 – Helmut Recknagel, niemiecki skoczek narciarski, mistrz olimpijski, mistrz świata
• 1937 – Jerry Reed, amerykański aktor, muzyk (zm. 2008)
• 1939 – Brian Mulroney, kanadyjski polityk, premier Kanady
• 1941 – Jerzy Duda-Gracz, polski malarz (zm. 2004)
• 1943 – Jaime Chávarri, hiszpański reżyser filmowy
• 1945 – Gabriela Andersen-Schiess, szwajcarska lekkoatletka
• 1946 – Józef Burniewicz, polski rysownik, twórca komiksów, scenograf, dziennikarz, pisarz, kompozytor
• 1946 – Czesław Piątas, polski generał
• 1947 – Karel Kodejška, czechosłowacki skoczek narciarski, mistrz świata w lotach narciarskich
• 1947 – Karol Józef Stryjski, polski pisarz
• 1948 – Marek Bahdaj, polski pisarz, scenarzysta filmowy
• 1949 – Josip Bozanić, chorwacki duchowny katolicki, arcybiskup Zagrzebia, kardynał
• 1950 – Carl Palmer, brytyjski perkusista rockowy
• 1950 – William Hurt, amerykański aktor
• 1951 – Zbigniew Buczkowski, polski aktor
• 1951 – Piotr Libera, polski duchowny katolicki, biskup płocki
• 1954 – Christoph Ransmayr, austriacki pisarz
• 1957 – Spike Lee, amerykański reżyser filmowy
• 1958 – Holly Hunter, amerykańska aktorka
• 1963 – Jelena Romanowa, rosyjska biegaczka, wicemistrzyni świata z Tokio 1991 r. (zm. 2007)
• 1963 – Kathy Ireland, amerykańska aktorka
• 1965 – Tomasz Kożuchowski, polski perkusista zespołów: Tilt, Armia
• 1969 – Simon Busuttil, maltański prawnik i polityk
• 1971 – Agnieszka Krukówna, polska aktorka
• 1972 – Alex Kapranos, brytyjski muzyk, lider zespołu Franz Ferdinand
• 1972 – Pedro Lamy, portugalski kierowca wyścigowy
• 1974 – Andrzej Pilipiuk, polski pisarz
• 1975 – Hans Petter Buraas, norweski narciarz alpejski
• 1975 – Isolde Kostner, włoska narciarka alpejska
• 1976 – Chester Bennington, amerykański wokalista zespołu Linkin Park
• 1979 – Paweł Rańda, polski wioślarz, wicemistrz olimpijski
• 1982 – Tomasz Kuszczak, polski piłkarz, bramkarz, reprezentant Polski
• 1983 – Michael Cassidy, amerykański aktor
• 1984 – Fernando Torres, hiszpański piłkarz Liverpoolu, Mistrz Europy z 2008 roku
• 1986 – Rok Benkovič, słoweński skoczek narciarski, mistrz świata

[edytuj] Zmarli

• 1239 – Hermann von Salza, wielki mistrz zakonu krzyżackiego (ur. ok. 1179)
• 1390 – Aleksy III Komnen, cesarz Trapezuntu (ur. 1338)
• 1393 – Jan Nepomucen, święty, czeski duchowny katolicki, kanonik (ur. 1350)
• 1413 – Henryk IV Lancaster, król Anglii (ur. 1367)
• 1440 – Zygmunt Kiejstutowicz, wielki książę litewski (ur. po 1350)
• 1568 – Albrecht Hohenzollern, wielki mistrz zakonu krzyżackiego (ur. 1490)
• 1582 – Augustyn Mieleski-Rotundus, litewski pisarz, historyk Litwy (ur. ok. 1520)
• 1619 – Maciej Habsburg, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, król Wegier i Czech (ur. 1557)
• 1673 – Augustyn Kordecki, polski zakonnik, paulin, przeor klasztoru na Jasnej Górze (ur. 1603)
• 1728 – Kamil Tallard, marszałek Francji (ur. 1652)
• 1816 – Maria I, królowa Portugalii (ur. 1734)
• 1828 – (lub 28 marca) Tymon Zaborowski, polski poeta (ur. 1799)
• 1835 – Aaron Halle-Wolfssohn, niemiecki Żyd, pisarz (ur. 1754)
• 1874 – Hans Christian Lumbye, duński kompozytor (ur. 1810)
• 1875 – January Suchodolski, polski malarz (ur. 1797)
• 1879 – Karol Drzewiecki, polski pisarz (ur. 1805)
• 1894 – Lajos Kossuth, węgierski działacz niepodległościowy (ur. 1802)
• 1925 – George Curzon, brytyjski polityk, minister spraw zagranicznych (ur. 1859)
• 1928 – Tadeusz Browicz, polski lekarz, anatomopatolog (ur. 1847)
• 1929 – Ferdinand Foch, francuski dowódca wojskowy, marszałek Francji, marszałek Polski, feldmarszałek Wielkiej Brytanii (ur. 1851)
• 1929 – Zofia Kowerska, polska pisarka, krytyk literacki (ur. 1845)
• 1934 – Emma Waldeck-Pyrmont, królowa Holandii, żona Wilhelma III (ur. 1858)
• 1940 – Alf Liczmański, gdański działacz polonijny, harcmistrz (ur. 1904)
• 1956 – Wilhelm Miklas, austriacki polityk, prezydent Austrii (ur. 1872)
• 1962 – Charles Wright Mills, amerykański socjolog (ur. 1916)
• 1968 – Carl Theodor Dreyer, duński reżyser filmowy (ur. 1889)
• 1975 – Jakub Burbon, książę Segowii i Andegawenii, legitymistyczny pretendent do tronu Francji (ur. 1908)
• 1991 – Jan Alfred Szczepański, polski pisarz, publicysta, krytyk teatralny i filmowy, alpinista (ur. 1902)
• 1993 – Polykarp Kusch, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1911)
• 1993 – Lech Zahorski, polski plastyk, grafik, scenograf, satyryk, dziennikarz (ur. 1923)
• 1998 – Maciej Słomczyński, polski pisarz, tłumacz (ur. 1920)
• 2002 – Andrzej (Ibis) Wróblewski, polski dziennikarz, krytyk, publicysta (ur. 1922)
• 2004 – Juliana, królowa Holandii (ur. 1909)
• 2004 – Pierre Sévigny, kanadyjski polityk (ur. 1916)
• 2004 – Christopher Timms, nowozelandzki żeglarz (ur. 1947)
• 2006 – Michał Dobroczyński, polski politolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (ur. 1931)
• 2006 – John Morressy, amerykański pisarz fantastyki naukowej i fantasy (ur. 1930)
• 2006 – Emil Nalborczyk, polski biolog, profesor SGGW, wiceprezes PAN (ur. 1932)
• 2006 – Gene Scott, amerykański tenisista (ur. 1937)
• 2007 – Marcin Kudej, polski profesor zwyczajny nauk prawnych, konstytucjonalista (ur. 1943)
• 2008 – Klaus Dinger, niemiecki perkusista z zespołów Neu! i Kraftwerk (ur. 1946)
• 2008 – Ferdynand Maria Sycylijski, książę Castro (ur. 1926)
• 2008 – Brian Wilde, brytyjski aktor (ur. 1921)
• 2009 – Abdellatif Filali, marokański polityk, premier Maroka (ur. 1928)
• 2009 – Jaroslav Pitner, czechosłowacki hokeista, trener hokeja, zwany "generałem hokeja" (ur. 1926)
• 2010 – Girija Prasad Koirala, nepalski polityk, premier Nepalu (ur. 1925)

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Kalendarium dzień po dniu

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• Zmarli w roku 2010